W świetle kontrowersyjnych doniesień na temat roli zakażeń w rozwoju chorób alergicznych bardzo ważna staje się odpowiedź na pytanie – czy szczepienia ochronne przeciw chorobom infekcyjnym powinny być realizowane u dzieci z atopią i chorobami alergicznymi.
W świetle kontrowersyjnych doniesień na temat roli zakażeń w rozwoju chorób alergicznych bardzo ważna staje się odpowiedź na pytanie – czy szczepienia ochronne przeciw chorobom infekcyjnym powinny być realizowane u dzieci z atopią i chorobami alergicznymi.
Szczepienia ochronne są najważniejszym odkryciem medycyny i przyniosły ratunek milionom ludzi na świecie. Ta opinia, wyrażona przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), jest ciągle aktualna i potwierdza potrzebę ich kontynuacji również w grupach dzieci przewlekle chorych, także z chorobami alergicznymi.
Zgodnie ze stanowiskiem wielu grup ekspertów, w tym WHO, szczepienia przeciwko chorobom infekcyjnym, zarówno obowiązkowe, jak i zalecane, u dzieci z chorobami alergicznymi powinny być realizowane w pełnym zakresie, jednak specyficzny charakter i przebieg choroby alergicznej wymaga podczas ich stosowania zapewnienia dziecku najwyższego stopnia bezpieczeństwa.
Każda szczepionka, jako złożony produkt biologiczny (mieszanina antygenów/alergenów), może wywołać niepożądaną alergiczną reakcję poszczepienną w postaci różnego typu nadwrażliwości.
Podział i aktualne nazewnictwo reakcji nadwrażliwości zaproponowane w 2001 r. przez Europejską Akademię Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI) przedstawia Rycina 1.
Rycina 1. Podział i nazewnictwo nadwrażliwości (wg Johansson S.G.O. i wsp.:
A revised nomenclature for allergy. Allergy 2001, 56, 813-824).
Obecnie zaleca się wykonywanie szczepień ochronnych u dzieci z chorobami alergicznymi. Zarówno obciążający wywiad rodzinny, jak i osobniczy dziecka oraz objawy kliniczne alergii nie są przeciwwskazaniem do ich wykonywania.
Szczepień nie należy przeprowadzać:
W świetle kontrowersyjnych doniesień na temat roli zakażeń w rozwoju chorób alergicznych bardzo ważna staje się odpowiedź na pytanie – czy szczepienia ochronne przeciw chorobom infekcyjnym powinny być realizowane u dzieci z atopią i chorobami alergicznymi.
Szczepienia ochronne są najważniejszym odkryciem medycyny i przyniosły ratunek milionom ludzi na świecie. Ta opinia, wyrażona przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), jest ciągle aktualna i potwierdza potrzebę ich kontynuacji również w grupach dzieci przewlekle chorych, także z chorobami alergicznymi.
Zgodnie ze stanowiskiem wielu grup ekspertów, w tym WHO, szczepienia przeciwko chorobom infekcyjnym, zarówno obowiązkowe, jak i zalecane, u dzieci z chorobami alergicznymi powinny być realizowane w pełnym zakresie, jednak specyficzny charakter i przebieg choroby alergicznej wymaga podczas ich stosowania zapewnienia dziecku najwyższego stopnia bezpieczeństwa.
Każda szczepionka, jako złożony produkt biologiczny (mieszanina antygenów/alergenów), może wywołać niepożądaną alergiczną reakcję poszczepienną w postaci różnego typu nadwrażliwości.
Podział i aktualne nazewnictwo reakcji nadwrażliwości zaproponowane w 2001 r. przez Europejską Akademię Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI) przedstawia Rycina 1.
Rycina 1. Podział i nazewnictwo nadwrażliwości (wg Johansson S.G.O. i wsp.:
A revised nomenclature for allergy. Allergy 2001, 56, 813-824).
Obecnie zaleca się wykonywanie szczepień ochronnych u dzieci z chorobami alergicznymi. Zarówno obciążający wywiad rodzinny, jak i osobniczy dziecka oraz objawy kliniczne alergii nie są przeciwwskazaniem do ich wykonywania.
Szczepień nie należy przeprowadzać:
Dzieci z chorobami alergicznymi mogą stwarzać lekarzowi pewne problemy oraz wątpliwości podczas kwalifikacji do szczepień ochronnych.
Uczulenie w stopniu anafilaksji na antygeny szczepionkowe czy inne składowe szczepionki, jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do jej stosowania.
U najmłodszych dzieci najczęstszą chorobą alergiczną jest alergia pokarmowa na białka mleka krowiego i białka jaja kurzego. której częstość szacuje się na 5 – 8 %. Spośród poznanych 23 glikoprotein jaja kurzego, objawy alergizacji wywołują najczęściej: owoalbumina, conalbumina, ovomucoid i lizozym. Żółtko jaja kurzego zawiera białko o nazwie livetyna, które także może być przyczyną reakcji nadwrażliwości pokarmowej. Istnieje powszechna zgodność, że dzieci z nadwrażliwością na białka jaja kurzego powinny być poddawane szczepieniom ochronnym.
Dzieci manifestującyce reakcje nadwrażliwości typu anafilaksji (np. wstrząs anafilaktyczny) po spożyciu jaja kurzego nie powinny być szczepione przeciwko grypie i żółtej gorączce.
Dodatni wynik testu skórnego z białkiem jaja kurzego nie jest uznawany za przeciwwskazanie do podawania powyższych szczepionek. Występująca po szczepieniu miejscowa reakcja skórna typu opóźnionego (48–96 godz.) lub reakcja ogólna umiarkowanego stopnia nie są przeciwwskazaniem do ponownego szczepienia tą samą szczepionką, przy zachowaniu zasad szczególnej ostrożności. Metody postępowania mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa szczepień pacjentów z alergią, tj. wykonanie testu prick ze szczepionką czy śródskórne podawanie rozcieńczonej szczepionki we wzrastających stężeniach (metoda Besredki), nie mają zastosowania w praktyce pediatrycznej.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa szczepień u dzieci z chorobami alergicznymi można przeprowadzać je w osłonie leków antyhistaminowych, podawanych kilka dni przed i po szczepieniu.
Szczepienia przeciwko ospie wietrznej u dzieci z chorobami alergicznymi są bezpieczne. Wykazały to polskie badania przeprowadzone w ośrodku łódzkim, w których nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania niepożądanych odczynów poszczepiennych u dzieci zdrowych i z chorobami alergicznymi. Z innych doniesień wynika, że choroby alergiczne nie stanowią także przeciwwskazań do szczepień przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce, ospie wietrznej i innym.
U dzieci z chorobami alergicznymi, podobnie jak u zdrowych, istnieje możliwość wystąpienia niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP).
Według WHO niepożądane reakcje poszczepienne mogą być następstwem:
Substancjami, które mogą powodować nadwrażliwość są:
Rolę konserwantów w wielu szczepionkach pełnią antybiotyki, najczęściej jest to neomycyna, rzadziej streptomycyna i polimyksyna.
Alergia na neomycynę manifestuje się najczęściej kontaktowym zapaleniem skóry i jest wynikiem reakcji typu opóźnionego, nie powoduje ciężkich reakcji poszczepiennych zagrażających życiu.
Ze względu na bezpieczeństwo szczepień, żadna z dostępnych obecnie szczepionek nie zawiera penicyliny ani jej pochodnych.
W przypadku udowodnionej u dziecka nadwrażliwości typu anafilaktycznego na antybiotyk zawarty w szczepionce (neomycynę, streptomycynę, polimyksynę B itp.) czy inne jej składniki (żelatyna, albumina, triomersal, lateks, sole glinu), postępowanie jest podobne jak w opisanej powyżej nadwrażliwości na alergeny jaja kurzego.
Podanie dziecku szczepionek zawierających składnik, na który jest uczulone w stopniu anafilaksji jest bezwzględnie przeciwwskazane. W przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej po szczepieniu lekiem z wyboru jest adrenalina podana w iniekcji domięśniowej u dzieci w dawce 0,01 ml/kg.
Jeżeli objawy nadwrażliwości po szczepieniu mają charakter typu późnego, można ponownie zastosować tę szczepionkę.
Innym środkiem konserwującym stosowanym od lat 30-tych XX wieku w produkcji szczepionek inaktywowanych jest tiomersal, który pod względem chemicznym jest organicznym związkiem metylowym rtęci. Pomimo, że nie udowodniono jego szkodliwego działania w małych dawkach, w wielu krajach został w 2001r. usunięty z produkcji większości szczepionek inaktywowanych. Aktualnie jest obecny w szczepionkach DTPw, DT, dT i w szczepionce przeciwko WZW B – Euvax B oraz w wielodawkowych opakowaniach szczepionki przeciwko grypie Vaxigrip. Tiomersal nigdy nie był używany jako konserwant w produkcji szczepionek „żywych” atenuowanych. Decyzja dotycząca usunięcia tiomersalu ze szczepionek była dążeniem do zmniejszenia narażenia niemowląt na działania związków rtęci obecnych w środowisku, a których eliminacja z innych źródeł jest trudna lub niemożliwa.
Nadwrażliwość na tiomersal występuje rzadko i ma charakter reakcji miejscowej typu opóźnionego. Większość uczulonych osób nie manifestuje alergii objawami klinicznymi pomimo, że testy płatkowe lub śródskórne na tiomersal są dodatnie.
Niepożądana reakcja poszczepienna może być spowodowana obecnym w szczepionce adiuwantem; najczęściej są to związki glinu. Wyniki przeprowadzonej metaanalizy wykazały, że wodorotlenek glinu zawarty w szczepionce DTP powodował u małych dzieci częstsze występowanie objawów miejscowych (stwardnienie, rumień), natomiast nie stwierdzono zależności z występowaniem drgawek, obniżeniem ciśnienia tętniczego, nieukojonego płaczu. W grupie dzieci starszych oceniany adiuwant powodował występowanie tylko miejscowej bolesności, która utrzymywała się przez okres 14 dni.
Swoista immunoterapia (SIT) jako uznana i często stosowana obecnie metoda leczenia dzieci z chorobami alergicznymi nie stanowi przeciwwskazania do realizacji obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych.
Wiele dowodów naukowych potwierdziło że długotrwała SIT nie zaburza prawidłowej, poszczepiennej odpowiedzi immunologicznej na antygeny infekcyjne. U dzieci poddawanych terapii odczulającej należy jednak wybrać najbardziej optymalny moment do przeprowadzenia szczepienia obowiązkowego lub zalecanego.
Za najkorzystniejszy przyjmuje się 7-14 dzień po podaniu preparatu odczulającego a więc nie należy wykonywać szczepień ochronnych jednocześnie z odczulaniem. Utrudnia to obiektywną ocenę ewentualnego niepożądanego odczynu poszczepiennego a jednocześnie pozwala na właściwą ocenę dawki preparatu odczulającego.
Stosowanie preparatów immunomodulujących doustnych lub donosowych takich jak Ribomunyl, Polyvaccinum, IRS, Luivac, Bronchovaxon i innych nie stanowi przeszkody do pełnej realizacji szczepień ochronnych zarówno obowiązkowych jak i zalecanych.
Za stosowaniem immunoprofilaktyki czynnej przeciwko chorobom infekcyjnym u dzieci z chorobami alergicznymi przemawia wiele przesłanek. Przewlekłe, zwykle wielonarządowe, zapalenie alergiczne u dziecka predysponuje go do częstych zakażeń wirusowych i bakteryjnych, które zaostrzają przebieg choroby zasadniczej. Infekcje u dzieci z chorobami alergicznymi mają zazwyczaj cięższy przebieg niż u dzieci zdrowych i częściej powodują poważne powikłania. Nawracające schorzenia infekcyjne u dzieci z alergią utrudniają leczenie choroby zasadniczej i sprzyjają utrwalaniu się objawów. Dzieci z chorobami przewlekłymi stanowią dużą grupę w polskiej populacji rozwojowej i wymagają wnikliwej wiedzy i dużego doświadczenia lekarza przy kwalifikacji ich do szczepień ochronnych. Dzieci przewlekle chore powinny być szczepione w okresach remisji choroby i otrzymywać propozycję szerszego niż obowiązkowy zakresu szczepień w porównaniu z dziećmi zdrowymi. Jest to podyktowane zwiększonym narażeniem tej grupy pacjentów na zakażenia różnymi patogenami bakteryjnymi i wirusowymi. Zakażeniom dzieci przewlekle chorych sprzyjają częste pobyty w szpitalach, wizyty ambulatoryjne, badania diagnostyczne i kontrolne naruszające ciągłość powłok skórnych.
Reasumując, należy stwierdzić, że dzieci z predyspozycją do atopii, jak i z kliniczną manifestacją choroby alergicznej powinny być poddawane szczepieniom ochronnym zarówno obowiązkowym, jak i zalecanym.
Niepożądane odczyny poszczepienne typu nadwrażliwości należą do rzadko występujących reakcji i mogą być wywołane przez każdy składnik szczepionki. Natychmiastowe reakcje poszczepienne mogą mieć ciężki przebieg kliniczny, zagrażający nawet życiu dziecka, ale ich występowanie jest trudne do przewidzenia, praktycznie niemożliwe. Z tych powodów, zarówno personel medyczny, jak i rodzice dziecka, powinni być świadomi wystąpienia potencjalnych, groźnych reakcji poszczepiennych. Osoby wykonujące szczepienia, jak i je nadzorujące, powinny posiadać zarówno dużą wiedzę dotyczącą szczepień dzieci z tej grupy ryzyka alergii, jak i umiejętności praktyczne w postępowaniu z dzieckiem w ciężkim stanie klinicznym.
Podczas wykonywania szczepień ochronnych, szczególnie u dzieci z grup wysokiego ryzyka, powinny być zapewnione warunki umożliwiające natychmiastową i wszechstronną pomoc medyczną (pomieszczenie, sprzęt, fachowy personel medyczny). W każdym przypadku należy dobrze rozważyć i oszacować ryzyko związane z zachorowaniem na chorobę zakaźną i wystąpieniem niepożądanego odczynu poszczepiennego. Wszystkie te informacje należy w sposób przystępny przedstawić rodzicom, by uzyskać od nich akceptację i świadomą zgodę na przeprowadzenie właściwych szczepień ochronnych u dziecka.
Piśmiennictwo:
Autor opracowania: Prof. dr hab. med. Janina Danuta Piotrowska-JastrzębskaKlinika Pediatrii i Zaburzeń Rozwoju Dzieci i Młodzieży Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
Tagi: alergia szczepienia profilaktyka
Przeczytaj komentowany artykuł: Szczepienia przeciwko chorobom infekcyjnym u dzieci z alergią
Szczepienia to rosyjska ruletka. Mogą doprowadzić dziecko do ciężkiej choroby, kalectwa, zgonu... Nie może być nazywane "ochronnym" coś, co samo w sobie jest niebezpieczne, i nie może być nazywana profilaktyką procedura niosąca zagrożenie zdrowia i życia! Szczepiąc, całkowicie tracicie kontrolę nad zdrowiem organizmu Waszego dziecka - najczęstsze powikłania są o charakterze neurologicznym, immunologicznym (choroby autoagresywne). Pozwalając zaszczepić swoje dziecko, szafujecie jego zdrowiem i życiem. Żaden lekarz nie podpisze Wam oświadczenia gwarantującego skuteczność szczepionki, gwarantującego brak powikłań, oraz zobowiązującego go do odpowiedzialności cywilnej za wystąpienie problemów po szczepieniu, a o udowodnieniu czegokolwiek nawet nie marzcie! Polskie statystyki NOP-ów są fałszowane poprzez nieformalne blokowanie zgłoszeń wystąpienia niepożądanego odczynów poszczepiennego do sanepidu, co zamyka Wam drogę do jakichkolwiek ustaleń i roszczeń! Wystarczy jednak prześledzić zachodnie statystyki NOP-ów, albo przeżyć to na skórze własnego dziecka..., żeby zorientować się, jak gigantyczna jest skala ciężkich powikłań i zgonów w wyniku szczepień! Formalnie przyjmuje się, że przypadki zarejestrowane to tylko 1-10% rzeczywistej liczby! Dlatego ZANIM ZASZCZEPICIE swoje dziecko, szukajcie niezależnych informacji i nie dajcie się ogłupić propagandzie biznesu szczepionkowego! Powiązani z tym biznesem zaklinają rzeczywistość twierdząc, że to najwspanialszy wynalazek XX w..., jednak mnóstwo uczciwych lekarzy, pielęgniarek, którzy stykają się na masową skalę z powikłaniami poszczepiennymi, ryzykując swoją karierą medyczną mają odwagę publicznie ostrzegać nas o tym, że SZCZEPIENIA TO NAJWIĘKSZA POMYŁKA I ZBRODNIA XX WIEKU !!! Pomocy i rzetelnych informacji o szczepieniach możecie szukać na stronie ogólnopolskiego stowarzyszenia STOPNOP