Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne zostaje zawarta przez „udzielającego zamówienie” z „przyjmującym zamówienie” po wyłonieniu w toku postępowania konkursowego najkorzystniejszej oferty, na podstawie wyniku konkursu ofert.

Zawarcie umowy o świadczenie usług medycznych poza konkursem ofert uniemożliwia kwalifikowanie jej jako umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne (tak Kubot Z. artykuł PiM 2000/8/16 - t.2 Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne).

Przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania zadań publicznego zakładu opieki zdrowotnej w zakresie udzielonego zamówienia i na zasadach określonych w umowie, a udzielający zamówienie do zapłacenia ze środków publicznych za wykonanie zamówienia.

Przyjmujący zamówienie nie może wykonywać udzielonego zamówienia przez osobę trzecią, chyba że umowa o udzielenie zamówienia stanowi inaczej (art. 35 ust.2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej) .

Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne podlega szerokiej i dość ścisłej regulacji prawnej, co wiąże się z tym iż służy realizacji zadań publicznych, a wykonywanie świadczeń zdrowotnych fianasowane jest ze środków publicznych.Zgodnie z art. 33 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej - Publiczny zakład opieki zdrowotnej udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych osobom ubezpieczonym oraz innym osobom, uprawnionym do tych świadczeń na podstawie odrębnych przepisów, nieodpłatnie, za częściową odpłatnością lub całkowitą odpłatnością.

Podstawę prawną umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne stanowią art. 35-35a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r.o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.91.91.408 ze zm.) jak również rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne (Dz.U.98.93.592 ze zm). 

Kto może udzielać zamówienia na świadczenia zdrowotne
Zamówienia na świadczenia zdrowotne udzielać mogą:

• minister lub centralny organ administracji rządowej,
• wojewoda,    
• jednostka samorządu terytorialnego,
• samodzielny publiczny z.o.z.

Kto może przyjmować zamówienia na świadczenia zdrowotne
Przyjmującym zamówienie na świadczenie zdrowotne są:

• niepubliczny z.o.z., w zakresie zadań określonych w statucie tego zakładu,
• osoba wykonująca zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki na zasadach określonych w odrębnych przepisach,
• grupowa praktyka lekarska i grupowa praktyka pielęgniarska, położne prowadzące działalność na asadach określonych w przepisach odrębnych,
• osoba legitymująca się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny, która dysponuje lokalem oraz aparaturą i sprzętem medycznym, odpowiadającymi wymaganiom przewidzianym dla z.o.z., oraz spełnia warunki określone w przepisach o działalności gospodarczej.

Czas trwania umowy
Umowę o udzielenie zamówienia zawiera się na czas udzielania określonych świadczeń zdrowotnych lub na czas określony, na podstawie wyników przeprowadzonego konkursu ofert na udzielenie zamówienia (art.35 a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej).
Minimalny czas, na który umowa może być zawarta określa § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne, zgodnie z którym umowa nie może być zawarta na czas krótszy niż 3 miesiące, chyba że z rodzaju i ilości świadczeń zdrowotnych wynika czas krótszy.

Elementy konieczne umowy

Umowa powinna zawierać:

1. oznaczenie stron umowy, stronami umowy będą "przyjmujący zamówienie" i „udzielający zamówienia”
2. określenie świadczeń zdrowotnych lub świadczeń zdrowotnych określonego rodzaju, jest ono uzależnione od specyfiki działalności danego podmiotu.
3. określenie szacunkowej liczby osób ubezpieczonych i innych osób uprawnionych do świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej z danego terenu,
4. określenie sposobu zgłaszania się i rejestracji pacjentów, organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych w lokalu i poza nim, dni i godzin udzielania świadczeń zdrowotnych i sposobu podania ich do wiadomości osobom uprawnionym do świadczeń zdrowotnych,
5. minimalną liczbę osób udzielających określonych świadczeń zdrowotnych lub świadczeń zdrowotnych określonego rodzaju,
6. określenie czasu, na który została zawarta umowa,
   np. umowa zostaje zawarta na okres od…do.. bądź umowa zostaje zawarta na okres … miesięcy.
7. przyjęcie przez przyjmującego zamówienie obowiązku poddania się kontroli przeprowadzanej przez udzielającego zamówienia,
   np. kontrolą objęte są świadczenia zdrowotne stanowiące przedmiot umowy a w szczególności
   liczba i rodzaj udzielonych świadczeń,
   respektowanie przyjętych procedur medycznych
   poziom udzielanych świadczeń zdrowotnych
   prawidłowość i kompletność wymaganej dokumentacji medycznej
   wykorzystania udostępnionych lokali, sprzętu medycznego i aparatury wyłącznie do celów związanych z realizacja umowy
8. określenie rodzajów i sposobu kalkulacji należności, jaką udzielający zamówienia przekazuje przyjmującemu zamówienie z tytułu realizacji zamówienia, a w przypadku ustalenia stawki ryczałtowej - określenie jej wysokości,
   np. stawka godzinowa 
   Strony ustalają stawkę godzinową w wysokości ……………
   przyjmujący zamówienie otrzyma wynagrodzenie w wysokości wynikającej z przemnożenia ustalonej przez strony stawki godzinowej, przez ilość godzin wypracowanych w ciągu miesiąca.
   np. stawka za wykonanie poszczególnego świadczenia
   poszczególne świadczenia i stawki za ich wykonanie określone zostaną w załączniku do umowy
   może być również
   ryczałt bądź
   np. dodatkowe wynagrodzenie za dodatkowe świadczenia jak praca w poradni.
9. ustalenie zasad rozliczeń oraz zasad i terminów przekazywania należności,
   np. wypłata należności po potrąceniu wszelkich zobowiązań, nastąpi na konto
   przyjmującego zamówienie do ……… dni od dnia złożeniu rachunku.
10. ustalenie trybu przekazywania udzielającemu zamówienia informacji o realizacji przyjętego zamówienia,
11. postanowienia dotyczące szczegółowych okoliczności uzasadniających rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem oraz okres wypowiedzenia,
    np. umowa może zostać rozwiązana za jednomiesięcznym okresem wypowiedzenia
    przez przyjmującego zamówienie
    w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków wynikających z umowy przez przyjmującego zamówienie z winy udzielającego zamówienie
    a przez udzielającego zamówienie
    w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków wynikających z umowy przez przyjmującego zamówienie.
12. postanowienia dotyczące rozwiązania umowy bez wypowiedzenia w przypadku nieudokumentowania, w terminie 30 dni od daty podpisania umowy przez przyjmującego zamówienie, zawarcia przez niego umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.
    np. udzielający zamówienia ma prawo rozwiązać umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia, gdy przyjmujący zamówienie nie udokumentuje faktu zawarcia umowy obowiązkowego OC w terminie 30 dni od daty podpisania umowy.

Przyjmujący zamówienie podlega obowiązkowi ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy udzielaniu świadczeń w zakresie udzielonego zamówienia ponoszą solidarnie udzielający zamówienie i przyjmujący zamówienie.

Obowiązek ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, powstaje najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień, od którego podmiot przyjmujący zamówienie na świadczenia zdrowotne obowiązany jest, na podstawie umowy o udzielenie zamówienia, do wykonywania zadań publicznego zakładu opieki zdrowotnej w zakresie udzielonego zamówienia. O tym stanowi §3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2004 r w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu przyjmującego zamówienie na świadczenia zdrowotne.

Minimalna suma gwarancyjna ubezpieczenia OC w odniesieniu do jednego zdarzenia, którego skutki objęte są umową ubezpieczenia OC, określona została w § 4.1 wspomnianego rozporządzenia i wynosi równowartość w złotych

1. 1. 46.500 euro w odniesieniu do:
      • niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej,
      • osób wykonujących zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej na zasadach określonych w odrębnych przepisach,
      • grupowej praktyki lekarskiej prowadzącej działalność na zasadach określonych w odrębnych przepisach;
   2. 25.000 euro w odniesieniu do:
      • osób wykonujących zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki pielęgniarek, położnych na zasadach określonych w odrębnych przepisach,
      • grupowej praktyki pielęgniarek, położnych prowadzących działalność na zasadach określonych w odrębnych przepisach;
   3. 12.000 euro w odniesieniu do osób legitymujących się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny, które dysponują lokalem oraz aparaturą i sprzętem medycznym, odpowiadającym wymaganiom przewidzianym dla zakładów opieki zdrowotnej, oraz spełniają warunki określone w przepisach o działalności gospodarczej.

13.  w przypadku osób, (legitymujących się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny, które dysponują lokalem oraz aparaturą i sprzętem medycznym, odpowiadającymi wymaganiom przewidzianym dla zakładów opieki zdrowotnej, oraz spełniają warunki określone w przepisach o działalności gospodarczej), zobowiązanie przyjmującego zamówienie do prowadzenia dokumentacji medycznej na zasadach obowiązujących w publicznych zakładach opieki zdrowotnej,

14. zobowiązanie przyjmującego zamówienie do prowadzenia sprawozdawczości statystycznej na zasadach obowiązujących w publicznych zakładach opieki zdrowotnej.

Chwila zawarcia umowy
Umowa o udzielenie zamówienia zawarta zostaje z chwilą podpisania jej przez obie strony. Wymaga ona formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 35a ust 2 u ustawy o zakładach opieki zdrowotnej) .

Zakazuje się zmian postanowień zawartej umowy oraz wprowadzania nowych postanowień do umowy niekorzystnych dla udzielającego zamówienia, jeżeli przy ich uwzględnieniu zachodziłaby konieczność zmiany treści oferty, na podstawie której dokonano wyboru przyjmującego zamówienie, chyba że konieczność wprowadzenia takich zmian wynika z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. Zmiana umowy, dokonana z naruszeniem powyższych zasad, jest nieważna.

Rozwiązanie umowy
Umowę o udzielenie zamówienia, którą zawiera się na czas udzielania określonych świadczeń zdrowotnych lub na czas określony ulega rozwiązaniu:

1. z upływem czasu, na który była zawarta,
2. z dniem zakończenia udzielania określonych świadczeń zdrowotnych,
3. wskutek oświadczenia jednej ze stron, z zachowaniem okresu wypowiedzenia, w przypadku, gdy druga strona rażąco narusza istotne postanowienia umowy.

Tryb wyłonienia najkorzystniejszej oferty
Zakres ofert, tryb ich składania, sposób przeprowadzania konkursu oraz szczegółowe zasady i tryb zgłaszania i rozpatrywania skarg i protestów określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne. 

 Zawarcie umowy następuje na podstawie wyniku konkursu ofert, ogłoszonego i przeprowadzonego przez udzielającego zamówienia, przy czym przeprowadzenie konkursu ofert następuje za pośrednictwem komisji konkursowej.

Udzielający zamówienia dokonuje ogłoszenia o konkursie ofert, wraz z zaproszeniem do składania ofert.

Ogłoszenie zamieszcza się na łamach prasy codziennej, na tablicy ogłoszeń w siedzibie udzielającego zamówienia i w siedzibie terenowo właściwego okręgowego organu samorządu zawodu medycznego, odpowiedniego ze względu na rodzaj świadczeń zdrowotnych objętych ogłoszeniem.

Sposób przeprowadzania konkursu.
W celu przeprowadzenia konkursu ofert udzielający zamówienia powołuje komisję konkursową w składzie co najmniej 3 członków i wyznacza spośród nich przewodniczącego.
Konkurs ofert rozpoczyna się w miejscu i w terminie wskazanych w ogłoszeniu i trwa do czasu rozstrzygnięcia. Komisja konkursowa niezwłocznie zawiadamia oferentów o zakończeniu konkursu i jego wyniku na piśmie.
Udzielający zamówienia obowiązany jest zawrzeć umowę zgodną z wybraną przez komisję konkursową najkorzystniejszą ofertą w terminie 21 dni od dnia rozstrzygnięcia konkursu ofert.
Czynności, jakich dokonuje komisja konkursowa, przystępując do rozstrzygnięcia konkursu ofert, określa szczegółowo § 13. 1 rozporządzenia.
Z przebiegu konkursu sporządza się protokół a o jego zawartości stanowi § 14 rozporządzenia.

Środki odwoławcze przysługujące oferentowi
Z woli ustawodawcy, oferentowi przystępującemu do postępowania konkursowego o udzielenie świadczeń zdrowotnych przysługują jedynie środki odwoławcze w postaci skargi oraz protestu.

Ustawodawca nie przewidział natomiast, drogi sądowej w sprawach przeprowadzania konkursów ofert.

Skarga
Przed rozstrzygnięciem konkursu, w toku postępowania konkursowego, oferent może złożyć do komisji konkursowej umotywowaną skargę. Komisja konkursowa rozpatruje skargę w ciągu 3 dni od daty jej złożenia. Do czasu rozpatrzenia skargi postępowanie konkursowe zostaje zawieszone.
O wniesieniu i rozstrzygnięciu skargi komisja konkursowa w formie pisemnej niezwłocznie informuje pozostałych oferentów i udzielającego zamówienia.

Protest
Wniesienie protestu jest dopuszczalne tylko przed zawarciem umowy.
Oferent może złożyć do udzielającego zamówienia umotywowany protest dotyczący rozstrzygnięcia konkursu w ciągu 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia, o zakończeniu konkursu i jego wyniku. Udzielający zamówienia rozpoznaje i rozstrzyga protest najpóźniej w ciągu 7 dni od daty jego złożenia.
Po wniesieniu protestu udzielający zamówienia, aż do jego rozstrzygnięcia, nie może zawrzeć umowy.
O wniesieniu i rozstrzygnięciu protestu udzielający zamówienia niezwłocznie informuje w formie pisemnej pozostałych oferentów.
W przypadku uwzględnienia protestu udzielający zamówienia powtarza konkurs ofert.

Charakter prawny umowy
Umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne nie można traktować jako nienazwanej umowy, do której z mocy art. 750 kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu. Umowa, o której mowa, należy do grupy umów uregulowanych innymi przepisami niż przepisy dotyczące zlecenia. Kubot Z. artykuł PiM 2000/8/16 - t.1 Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne).

Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne stanowi umowę profesjonalną (dwustronnie profesjonalną), a więc jest pod względem charakteru prawnego zasadniczo innym rodzajem umowy niż umowa o zatrudnienie.(tak Kubot Z. artykuł PiM 2000/8/16 - t.8 Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne).

Należy do kategorii umów uregulowanych poza kodeksem pracy.

BIBLIOGRAFIA

ARTYKUŁ:

1. Kubot Z. artykuł Prawo i Medycyna 2000/8/16 - t.2 Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne).
2. Kubot Z. artykuł Prawo i Medycyna 2000/8/16 - t.1 Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne).
3. Kubot Z. artykuł Prawo i Medycyna 2000/8/16 - t.8 Umowa o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne).

ORZECZNICTWO:

1. wyrok NSA w Warszawie 1998.10.15      I SA 674/98 LEX nr 44666)
2. postanowienie sądu apelacyjnego w Białymstoku 21lutego 2002r. I ACz 150/02  OSA 2002/11/54

USTAWA :

1. ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U.91.91.408 ze zm.).

ROZPORZĄDZENIE:

1. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 1998 r. w sprawie umowy o udzielenie zamówienia na świadczenia zdrowotne (Dz.U.98.93.592 ze zm.).
2. rozporządzenia Ministra Finasów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu przyjmującego zamówienie na świadczenia zdrowotne

z dnia 23 grudnia 2004 r (Dz.U.04.283.2825).