Podczas stosowania odpowiedniej diety w czasie ciąży, która ma bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego rozwoju ciąży oraz zdrowia dziecka, szczególną uwagę należy zwrócić nie tylko na to co się spożywa, ale także w jakich ilościach. Istnieje wiele produktów, których spożywanie, szczególnie w nadmiernych ilościach, może w znacznym stopniu zagrażać bezpieczeństwu zarówno matki jak i płodu. Nie ulega wątpliwości, że najwartościowsze są pokarmy jak najbardziej naturalne i jak najmniej przetworzone. Zbyt mało w naszej diecie jest warzyw i owoców, dostarczających wielu witamin i mikroelementów, a zbyt dużo produktów wysoko przetworzonych, które podczas obróbki tracą wiele ze swoich wartości odżywczych.

Nieprawidłowe nawyki żywieniowe mogą mieć bardzo niekorzystny wpływ na ciążę oraz przyszłe dziecko. Najbardziej niebezpieczne jest spożywanie nadmiernej ilości pokarmów. Kobieta ciężarna, której posiłki zawierają nawet najzdrowszą żywność, nie jest w stanie utrzymać odpowiedniej diety, jeżeli będzie spożywać ją w nadmiernych ilościach. Takie postępowanie doprowadzi nie tylko do nadmiernego przyrostu masy ciała, ale może pociągnąć za sobą inne dolegliwości lub powikłania z tym związane jak np. otyłość, nadciśnienie i obrzęki, cukrzyca i inne. W czasie ciąży nie ma potrzeby rezygnowania z żadnych produktów, jednak pewna ich grupa powinna znajdować się pod ścisłym nadzorem.

Nie zaleca się spożywania w czasie ciąży:

• Przetworzonej żywności
• Zawierającej nadmiernej ilości soli oraz ostrych przypraw
• Żywności określanej jako „Fast food” (hamburgery, hot-dogi)
• Produktów zawierających konserwanty, sztuczne barwniki i aromaty
• Surowego, niedogotowanego lub niedopieczonego mięsa
• Serów miękkich i pleśniowych
• Surowych ryb i owoców morza
• Surowych jaj i niepasteryzowanego mleka
• Nadmiernej ilości cukrów prostych
• Potraw ciężkostrawnych, tłustych
• Ryb z niewiadomego źródła połowu
• Gotowych dań oraz wyrobów garmażeryjnych
• Mocnej kawy oraz herbaty
• Alkoholu i napojów alkoholowych

Mięso, jaja, sery, ryby …

Skażone produkty mogą być przyczyną zatruć pokarmowych. Przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego mogą znajdować się drobnoustroje (bakterie, grzyby). Najczęściej zatrucia powoduje salmonella. Pierwsze objawy zatrucia wywołanego przez drobnoustroje pojawiają się dopiero po kilku dniach i bardzo często nie są kojarzone ze spożyciem skażonego pokarmu. Pokarmy te powinny być spożywane przez ciężarne ze szczególną ostrożnością. Niektóre drobnoustroje jak np. listeria mogą stać się przyczyną poronienia. Najwięcej drobnoustrojów znajdować się może w niedogotowanym i surowym mięsie, surowych lub gotowanych na miękko jajkach, miękkich serach, pasztetach i niepasteryzowanym mleku. Aby zmniejszyć zakażenie drobnoustrojami należy przestrzegać podstawowych zasad bezpiecznego przygotowywania posiłków. Żywność należy przechowywać w lodówce, a podczas przygotowywania posiłków zachować zasady higieny. Surowe lub niedogotowane mięso stanowi także zagrożenie zakażenia toksoplazmozą.

Ryby mogą być skażone pasożytami i dlatego nie zaleca się spożywania surowego mięsa ryb, jak również surowych owoców morza. Nie wskazane jest również spożywanie ryb, szczególnie słodkowodnych, z nieznanego źródła połowu, kupowanych od wędkarzy amatorów lub na bazarach. Nie ma wówczas pewności, czy ryby nie pochodzą ze zbiorników zanieczyszczonych.

Cukier i słodycze

Idealnym rozwiązaniem byłoby całkowite wykluczenie cukru z diety kobiety ciężarnej. Cukier pozbawiony jest wszelkich wartości odżywczych, natomiast zawiera dużą ilość pustych kalorii. Zwykły cukier powinno się zastąpić cukrami zawartymi w świeżych owocach. Nie powinno się spożywać wyrobów cukierniczych, gdyż prócz cukru zawierają one również wiele tłuszczów. Takie połączenie powoduje powstanie produktu wysokokalorycznego, który dostarcza minimalne ilości składników odżywczych, a dużą ilość kalorii. Cukier ma również niekorzystny wpływ na zęby. Kobiety ciężarne są bardziej narażone na wszelkie infekcje jamy ustnej a także na próchnicę zębów, która w czasie ciąży rozwija się o wiele szybciej. W czasie ciąży powinno się więc unikać batoników czekoladowych, ciast z kremami, kruchych ciasteczek, pączków itp. Należy wystrzegać się produktów zawierających aspartam.

Sól

Nadmierne spożywanie soli w okresie ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań w ciąży. Sól zatrzymuje wodę w organizmie, przez co może prowadzić do obrzęków oraz nadciśnienia tętniczego. Należy ograniczyć spożycie pokarmów zawierającą dużą ilość soli jak np. słone ryby, wędliny, słone paluszki. Nie należy również dosalać potraw bezpośrednio na talerzu.

Owoce i warzywa

W celu ochrony roślin przed chwastami, grzybami i szkodnikami używa się środków chemicznych zawierające pestycydy. Ilość szkodliwych związków w owocach i warzywach jest niewielka i nie zagraża zdrowiu człowieka. Jednak ze względu na fakt, iż wciąż prowadzone są badania na temat wpływu tych związków na organizm ludzki przy długotrwałym spożywaniu warzyw i owoców chronionych środkami chemicznymi, kobiety w ciąży powinny szczególnie zadbać o to, by wszystkie warzywa i owoce pochodziły z pewnego źródła. Przed spożyciem powinny one być dokładnie umyte i wyszorowane pod bieżącą wodą.

Kawa i herbata

Napoje te zawierają związki (kofeina, teina), których nadmierna podaż może mieć wpływ na powodzenie ciąży i zdrowie przyszłego dziecka. Ich nadmierna ilość może stać się przyczyną poronienia, przedwczesnego pęknięcia pęcherza płodowego, porodu przedwczesnego lub też niskiej masy urodzeniowej płodu. Kofeina, potęgując szkodliwe działanie niektórych substancji zawartych w innych produktach, w rezultacie może doprowadzić do powstania wad rozwojowych płodu. Nadmiar kofeiny może powodować zaburzenia czynności serca u noworodka, a nawet drgawki. Kofeina ma również działanie moczopędne, co może stać się przyczyną niedostatecznej ilości płynów w organizmie oraz doprowadzić do zaburzeń elektrolitowych. Dopuszczalne jest spożywanie do dwóch szklanek słabej kawy dziennie przyrządzanej w ekspresie. Ten sposób parzenia kawy usuwa z niej wiele szkodliwych składników. Mocną kawę można zastąpić kawą bezkofeinową oraz kawą zbożową. W czasie ciąży nie zaleca się picia dużej ilości mocnej herbaty. Można z powodzeniem zastąpić ją herbatkami owocowymi lub też ziołowymi.

Alkohol i napoje alkoholowe

Każda dawka alkoholu przyjęta przez kobietę ciężarną może niekorzystnie wpłynąć na płód. Nie ma znaczenia czy jest to alkohol zawarty w winie, piwie, czy też innych napojach, nawet tych oznaczonych jako bezalkoholowe, gdyż nie są one w pełni pozbawione alkoholu, lecz zawierają go w znikomych ilościach. W związku z tym w czasie ciąży należy unikać spożywania alkoholu. Alkohol przedostaje się poprzez łożysko do płodu i nie ulega metabolizmowi, ponieważ płód nie posiada odpowiednio wykształconych enzymów odpowiedzialnych za jego trawienie. Alkohol przyjmowany w czasie ciąży może spowodować skurcz naczyń pępowinowych, zaburzając przepływ składników odżywczych i tlenu do płodu, zwiększając ryzyko jego niedotlenienia i niedożywienia, co w konsekwencji może doprowadzić do niedorozwoju fizycznego i umysłowego u dzieci. Dzieci matek pijących duże ilości alkoholu w czasie ciąży częściej rodzą się przedwcześnie, z wadami rozwojowymi, a u noworodków obserwuje się objawy abstynencji alkoholowej. W wieku późniejszym dzieci wykazują zaburzenia rozwoju psychoruchowego, znaczną nadpobudliwość, jak również stwarzają trudności wychowawcze. Picie alkoholu w czasie ciąży zwiększa także ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego czy też wewnątrzmacicznego obumarcia płodu.

W diecie każdego człowiek jest wiele pokarmów zawierających substancje stanowiące potencjalne zagrożenie dla zdrowia, lecz są one w tak znikomych ilościach, że nie należy się ich obawiać. Kobiety ciężarne powinny jednak uważać szczególnie, by nie przyjmować ich w nadmiernych ilościach. Nie oznacza to, iż należy całkowicie wyeliminować z diety produkty zawierające sztuczne składniki. W ten sposób trzeba by było wyrzec się wszystkiego, gdyż w każdym pokarmie można znaleźć coś, co zawiera takie substancje. Spożywanie pokarmów z umiarem i w odpowiednich proporcjach jest bezpieczne. Należy jednak pamiętać o tym, by starać się, aby w diecie znajdowały się pokarmy stanowiące najmniejsze zagrożenie i by była ona bardzo urozmaicona. Poza tym, poprzez częste mycie rąk, dokładne mycie owoców i warzyw oraz przestrzeganie zasad prawidłowego i higienicznego przygotowywania posiłków, polegającego na odpowiedniej obróbce termicznej czy przechowywaniu, możliwe jest zmniejszenie zagrożenia np. zakażenia drobnoustrojami. Komponując swoją dietę warto pamiętać o tym, iż beta-karoten zawarty przede wszystkim w zielonych oraz żółtych warzywach w dużym stopniu likwiduje ujemne skutki toksyn zawartych w pożywieniu. Podobne działanie ma także picie odpowiedniej ilości wody mineralnej, która wypłukuje z organizmu szkodliwe substancje.