Wraz z wiekiem pojawia się świadomość płciowa a co za tym idzie możliwość podjęcia kontaktów płciowych. W wielu kulturach za wiek dojrzałości płciowej u kobiet przyjmuje się 16-17 lat, jednak w większości krajów na świecie jest to 18 rok życia. Wraz z rozwojem cywilizacji i poprawą warunków socjoekonomicznych obserwuje się szybsze osiągnięcie dojrzałości biologicznej. Za najodpowiedniejszy wiek do macierzyństwa u kobiet przyjmuje się 20-29 rok życia. Z badań wynika, że optymalnym wiekiem matki dla prokreacji jest przedział 26-30 lat, natomiast, w miarę korzystnym 21-25 rok życia. Najmniej korzystnym jest wiek poniżej 20 roku życia jak również powyżej 40 roku życia. Wynika to z faktu, że dojrzałość biologiczną młoda dziewczyna osiąga w 16-17 roku życia, natomiast emocjonalną ok. 20 roku życia. Najodpowiedniejszym wiekiem ojca na posiadanie potomstwa jest 30-35 lat.

Za młodociane matki uważamy kobiety, które zaszły w ciążę i (lub) urodziły do 18 r.ż. Wyodrębnia się kilka podgrup:

• bardzo młoda matka-do 16rż,;
• starsza nastolatka-16-19lat
• nastolatka samotna, nie mająca oparcia ze strony rodziny lub partnera,;
• nastolatka mająca wsparcie i pomoc ze strony partnera i (lub)rodziny.

Osiągnięcie dojrzałości fizycznej dokonuje się wraz z wystąpieniem pierwszej miesiączki (menarche), wykształcenie cech płciowych II i III rzędowych, osiągnięciem maksymalnego wzrostu i typowej budowy ciała. Dojrzałość psychiczna natomiast nie idzie w parze z dojrzałością biologiczną, co wiąże się z wzrostem aktywności seksualnej u nieletnich. Niewiedza na temat zapobiegania ciąży oraz wczesna inicjacja mają zdecydowany wpływ na ilość nieplanowanych ciąż wśród nieletnich dziewczyn.

Dojrzałość psychiczna kobiet krystalizuje się około 20 roku życia natomiast u młodocianych matek rozpoczyna się wraz z rozwojem ciąży. Młoda matka zmuszona jest do podjęcia nowych ról i zadań z pominięciem zadań typowych dla wieku. Większość tych zadań przekraczają możliwości intelektualne i emocjonalne niedojrzałej dziewczyny. W miarę czasu trwania ciąży następuje jej akceptacja, rozwija się więź pomiędzy matką i nienarodzonym jeszcze dzieckiem.

Stale obniżający się wiek pojawienia pierwszej miesiączki (u dziewcząt warszawskich wiek pierwszej menarche to 12,64 lat) i cykle owulacyjne po dwóch latach miesiączkowania sprawia, że organizm nieletniej przygotowany może być do ciąży już w wieku 13-14 lat..   Ciąża u nastoletniej dziewczyny to problem zarówno społeczny jak i medyczny. Zainteresowanie młodocianymi matkami wykazują specjaliści różnych dziedzin medycyny, biologii, prawa, ekonomii, socjologii, psychologii itp.

Z punktu medycznego macierzyństwo u nieletniej matki zaliczane jest do ciąż wysokiego ryzyka z racji znacznego odsetka wcześniactwa, późnego zgłaszania się do lekarza i w związku z tym późniejszego wykrywania nieprawidłowości związanych z ciążą. Często bowiem ciąże ukrywane są przed rodzicami i najbliższymi bowiem większość dziewcząt przed ukończeniem 18 roku życia jest zależnych od rodziców, niezamężnych i uczących się. Przypadkowość kontaktów seksualnych jest bardzo duża, dlatego partnerzy nie przyczyniają się do obowiązku spełniania swojej rodzicielskiej roli. Młode matki często nie są w stanie utrzymać samodzielnie siebie i dziecka. 

Dla prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie nie wystarcza tylko dojrzałość  fizyczna. Młoda matka zmuszona jest do szybkiej mobilizacji pod względem dojrzałości nie tylko biologicznej, która kończy się wraz z zakończeniem procesów wzrastania i zdolności do reprodukcji, ale także do dojrzałości psychiczno-emocjonalnej oraz społecznej. Wykształcenie wszystkich cech dojrzałości daje całościowy rozwój i gotowość do spełniania określonych funkcji w społeczeństwie.

1. Komorowska A.: Ciąża i poród. Ginekologia wieku rozwojowego, wybrane zagadnienia pod redakcją: Aliny Komorowskiej, Lidii M. Walczak. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 2000.
2. Komorowska A.: Ciąża i poród. Ginekologia wieku rozwojowego. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich Warszawa 1991.
3. Szajner-Milart I.,  Papierkowski A.: Choroby wieku rozwojowego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa.
4. Gajewska M., Karwan-Płońska A., Skrzos-Buciak M. i wsp.: Analiza przebiegu ciąży i sposobu ukończenia porodu u dziewcząt poniżej 19. roku życia. Ginekologia Polska 2000.
5. Grzechocińska B., Marianowski L..: Ciąża, poród, połóg u nieletnich. Ginekologia Praktyczna nr 7(60) październik 2001 rok IX
6. Mills M.J.G..: Matki nastolatki. Nowoczesne położnictwo. Opieka poporodowa, pod redakcją Jo Alexandre, Valerie Levy, Sarah Roch, Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 1995.
7. Łuczak-Wawrzyniak J..: Trudne macierzyństwo- na podstawie analizy psychologicznej sytuacji kobiet w ciąży przed ukończeniem 18. i po 35. roku życia. Ginekologia Praktyczna nr 7 (60) październik 2001 rok IX.