Serwisy Medforum

Bakterie w moczu - bakteriuria

Bakterie w moczu - bakteriuria
Fot. Pantherstock
(3)

Bakteriurią nazywamy obecność bakterii w posiewie moczu. Mocz znajdujący się w nerkach i w pęcherzu moczowym powinien być jałowy. Jeżeli w posiewie moczu znajdują się bakterie, oznacza się ich miano, czyli liczbę kolonii bakteryjnych w 1 ml moczu.

Bakterie w moczu - Objawy i przebieg

W praktyce bardzo rzadko udaje się uzyskać mocz metodą w pełni aseptyczną (bez zanieczyszczeń ze środowiska zewnętrznego) i jak wykazały liczne badania u większości zdrowych ludzi posiew moczu może wykazać niewielkie ilości bakterii.

Bakterie pochodzą głownie z okolic ujścia cewki moczowej. Dodatkowo wiadomo, że żywe bakterie mogą fizjologicznie przenikać do dolnego odcinka cewki moczowej i zasiedlać cewkę nawet do wysokości 4 cm. W takich sytuacjach, nawet po dokładnym umyciu okolicy krocza, posiew moczu może wykazać obecność bakterii i nie świadczy to o zakażeniu dróg moczowych.

Z tego powodu stworzono pojęcie znamiennej bakteriurii, czyli takiej liczby bakterii, która najprawdopodobniej świadczy nie o zanieczyszczeniu, ale o "prawdziwej" infekcji dróg moczowych. Taką granicą, od której mówimy o zakażeniu dróg moczowych, jest wynik posiewu moczu wykazujący jeden szczep bakterii w ilości co najmniej 100.000 kolonii bakteryjnych na 1 ml moczu (105 w ml).

Dotyczy to oczywiście moczu pobranego z zachowaniem warunków higieny i aseptyki. Nie jest wiarygodny wynik moczu uzyskany z podklejonego do krocza woreczka, nawet jeżeli woreczek był wcześniej jałowy. Przy takiej metodzie pobrania zwykle nieuniknione jest zanieczyszczenie próbki, a dłuższe zaleganie moczu w woreczku powoduje, że bakterie mnożą się i daje to wynik fałszywie dodatni.

Jeżeli mocz zawierający bakterie nie zostanie szybko oddany do badania, lub schowany do lodówki, to znajdujące się w nim bakterie rozmnażają się tak szybko, że ich liczba podwaja się nawet co 45 minut (!). Optymalną metodą pobrania moczu do badania jest tzw. metoda środkowego strumienia opisana poniżej.

Bakterie w moczu - Kiedy udać się do lekarza

Nieprawidłowy wynik posiewu moczu wymaga konsultacji z lekarzem. Zwykle nie opieramy się na jednym wyniku, ale wykonujemy posiew 2-3 krotnie, starając się pobrać mocz w sposób maksymalnie jałowy, optymalnie metodą środkowego strumienia.

O wymagającej leczenia patologii w obrębie dróg moczowych mówimy, gdy znamienna bakteriuria powtarza się, a zwłaszcza gdy w posiewie moczu powtarza się ten sam rodzaj bakterii. Potwierdzona, wiarygodnie udokumentowana infekcja dróg moczowych wymaga wykonania badania USG jamy brzusznej, a u dzieci poniżej 5 roku życia także badania cystografii, ponieważ w tym wieku częstą przyczyna zakażeń jest refluks pęcherzowo-moczowodowy.

U starszych dzieci i u dorosłych, jeżeli przyczyną bakteriurii jest Escherichia coli, a pacjent nie ma żadnych objawów ostrego zakażenia, wielu lekarzy nie zaleca antybiotyku, ponieważ w miejsce "łagodnych" bakterii E.coli mogą wejść inne, bardziej zjadliwe.

Bakterie w moczu - Leczenie

Pobierając mocz do badania należy przestrzegać zalecenia dokładnego umycia okolicy cewki moczowej i pobierać mocz z tzw. środkowego strumienia. Metoda środkowego strumienia polega na tym, że nie pobiera się ani początkowej porcji moczu, ani jego resztek, zalegających w pęcherzu moczowym.

Idealnym materiałem do badania jest środkowa porcja moczu, który należy złapać nie metodą przyklejania woreczka, tylko bezpośrednio do jałowego pojemnika w trakcie spontanicznego oddawania moczu przez dziecko - stąd właśnie nazwa "środkowy strumień".

(3)

Materiały zawarte w dziale Specjalista Radzi mają charakter informacyjny i należy je traktować jako dodatkową pomoc przy udzieleniu niezbędnej pomocy choremu oraz jako ewentualny wstęp do leczenia przez specjalistę. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za efekty zastosowania w praktyce informacji umieszczonych w dziale Specjalista Radzi.

Autor/autorzy opracowania:

Bibliografia:

  1. "Vademecum Pediatrii" Górnicki B., Dębiec B., PZWL, Warszawa 1990, 362-364.
  2. "Zakażenia układu moczowego, etiologia, diagnostyka" Kamińska W., Dzierżanowska D. Klinika Pediatryczna, Vol. 2, No 1, 4-7.

 

Komentarze