Zaloguj
Reklama

Zabiegi diagnostyczne wykorzystywane w położnictwie.

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Prof. dr hab. n. med. Anita Olejek (Konsultant Wojewódzki z Zakresu Położnictwa i Ginekologii - woj. śląskie). Dr n. med. Piotr Bodzek.

Źródło tekstu:

  • Forum Ginekologiczne

Adres www źródła:

Kategorie ICD:


Zabiegi diagnostyczne wykorzystywane w położnictwie.
Fot. ojoimages
(4)

Artykuł przedstawia opis podstawowych zabiegów służących do diagnostyki wszelkich patologii ciąży. Wykorzystywane są one do monitorowania stanu matki i płodu w czasie ciąży i porodu zwiększając szansę uniknięcia wielu zagrożeń.

Większość z zabiegów diagnostycznych stosowanych w położnictwie służy do wczesnego wykrywania wad rozwojowych płodu, w szczególności wad genetycznych. Wykonuje się je u ciężarnych z grupy zwiększonego ryzyka np. wiek powyżej 35 lat, nieprawidłowe wyniki innych badań jak Usg, czy testy z surowicy krwi. Część z zabiegów wykonywana jest w przypadku wystąpienia podejrzenia zagrożenia płodu np. w konflikcie serologicznym czy też wewnątrzmacicznym zahamowaniu wzrostu płodu. Są to badania inwazyjne wymagające hospitalizacji oraz specjalistycznego sprzętu. Niestety niosą one ze sobą zwiększone ryzyko powikłań jak np. przedwczesne pęknięcie pęcherza płodowego, poród przedwczesny, krwawienia czy też zakażenie wewnątrzmaciczne, a w niektórych przypadkach nawet uszkodzenie płodu.

Amnioskopia – poprzez wprowadzenie przez pochwę do kanału szyjki macicy specjalnego urządzenia zwanego amnioskopem, dokonuje się oglądania dolnego bieguna pęcherza płodowego przy równoczesnej ocenie zabarwienia płynu owodniowego. Badanie to wykonuje się w przypadku występowania różnych patologii ciąży jak np. EPH-gestoza, konflikt serologiczny, ciąża przenoszona, przeterminowana, choroby nerek, cukrzyca u matki, hipotrofia płodu. Zielone zabarwienie płynu owodniowego świadczy o zanieczyszczeniu go smółką, która wydalana jest przez płód w wyniku niedotlenienia. Stwierdzenie zielonego płynu owodniowego, w połączeniu z negatywnymi wynikami  innych parametrów może stanowić wskazanie do szybkiego ukończenia ciąży bądź amnioinfuzji. Amnioskopia przeciwwskazana jest w przypadku pękniętego pęcherza płodowego, łożyska przodującego jak również w stanach zapalnych pochwy. Do tego zabiegu należy przygotować się tak jak do każdego badania ginekologicznego. Jest on krótkotrwały, niebolesny i może być powtarzany wielokrotnie w zależności od wskazań. Nie wymaga znieczulenia. Wielkość zastosowanego amnioskopu uzależniony jest od stopnia rozwarcia szyjki macicy.

Fetoskopia – jest to zabieg, który w obecnych czasach wykonywany jest niezmiernie rzadko. Ma on na celu wykrycie niektórych wad rozwojowych płodu. Polega na endoskopowym uwidocznieniu płodu oraz struktur wewnątrzmacicznych w czasie trwania ciąży. Najczęściej wykonuje się go pomiędzy 16 a 24 tygodniem ciąży. Umożliwia pobranie próbek płynu owodniowego, tkanek płodu, krwi pępowinowej, moczu, smółki, czy łożyska do dalszych badań. Zabieg ten wymaga odpowiedniego przygotowania. Konieczne jest poprzedzające badanie Usg oceniające położenie płodu oraz łożyska. Przeprowadzane jest w warunkach sali operacyjnej. Po uprzednim znieczuleniu miejscowym dokonuje się nakłucia przez powłoki brzuszne nad spojeniem łonowym i wprowadza cieniutki fetoskop a następnie dokonuje oglądania i pobiera próbki. Fetoskopia wykorzystywana jest nie tylko w diagnostyce, ale również umożliwia przeprowadzanie niektórych zabiegów chirurgicznych u płodu.

Amniopunkcja – polega na pobraniu próbek płynu owodniowego w wyniku przezbrzusznego, poprzez tylne sklepienie pochwy lub przez kanał szyjki macicy nakłucia worka owodniowego długą igłą punkcyjną. Najczęściej zabieg wykonuje się pod kontrolą Usg pomiędzy 16 a 18 tygodniem ciąży. W trakcie zabiegu pobiera się  ok. 20 ml. płynu owodniowego, który następnie poddawany jest badaniom cytologicznym, cytogenetycznym (analiza chromosomów) czy też biofizycznym (alfafetoproteiny, enzymy). Wykorzystywana jest przede wszystkim w diagnostyce prenatalnej wad genetycznych płodu, wad rozwojowych, konfliktu serologicznego jak również w celu oznaczenia stopnia dojrzałości płuc płodu. Przed zabiegiem konieczne jest opróżnienie pęcherza moczowego oraz miejscowe znieczulenie miejsca nakłucia.

Biopsja kosmówki – stosowana jest w diagnostyce prenatalnej u ciężarnych z czynnikami ryzyka wystąpienia wad genetycznych płodu. Pozwala na rozszerzenie badań cytogenetycznych i biochemicznych. Umożliwia wykrycie aberracji chromosomalnych oraz analizę DNA. Wykonywana jest pomiędzy 8 a 12 tygodniem ciąży. Polega na pobraniu fragmentu kosmówki za pomocą specjalnej igły bądź cewnika wprowadzonego do jamy macicy przez powłoki brzuszne lub kanał szyjki macicy. Zabieg ten również powinien być poprzedzony badaniem ultrasonograficznym określającym położenie łożyska oraz jego najgrubszą część, z której następnie będzie pobierany materiał. Zaleca się by zabieg przeprowadzany był pod kontrola Usg. Największą zaletą tego zabiegu jest fakt, iż wyniki badań wykonywanych z kosmówki otrzymuje się o wiele szybciej aniżeli w przypadku badań krwi czy też płynu owodniowego. Zabieg ten wymaga takiego samego przygotowania jak w przypadku amniopunkcji.

Kordocenteza - jest to zabieg, którego celem jest pobranie próbki krwi płodu z żyły pępowinowej w celu wykonania badań laboratoryjnych. W zależności od potrzeb można wykonać badanie serologiczne określające grupę krwi płodu oraz czynnik Rh oraz wiele innych badań analitycznych takich jak np. morfologia krwi pozwalająca na ocenę stopnia niedokrwistości płodu lub też badania gazometryczne, których parametry odzwierciedlają stopień niedotlenienia płodu. Z pobranej krwi można również przeprowadzić diagnostykę infekcji wrodzonej oraz wykonać analizę DNA płodu. Prócz możliwości diagnostycznych zabieg ten umożliwia także terapię wewnątrzmaciczną płodu np. transfuzję wymienną krwi. Kordocentezę wykonuje się w przypadku istnienia konfliktu serologicznego jak również w wewnątrzmacicznym zahamowaniu wzrostu płodu. Wykonywana jest w warunkach sali operacyjnej w znieczuleniu miejscowym bądź też ogólnym pod kontrolą USG. W przypadku znieczulenia ogólnego zaleca się nie spożywanie posiłków na około 6 godzin przed zabiegiem. Zabieg ten wymaga poprzedzającego badania ultrasonograficznego. Po zabiegu konieczna jest profilaktyka antybiotykowa a u kobiet z Rh (-) ujemnym podanie immunoglobuliny anty-D w celu uniknięcia alloimmunizacji matki krwinkami płodu. W celach diagnostycznych zabieg najczęściej przeprowadza się pomiędzy 18 a 24 tygodniem ciąży.

Większość badań i zabiegów diagnostycznych wykorzystywanych w położnictwie służy do monitorowania stanu matki i płodu podczas ciąży i porodu. Są nieodzowne w rozpoznawaniu wielu wad rozwojowych płodu, w tym wad genetycznych. Ze względu na to, iż w okresie ciąży matka i płód stanowią jedność, stan płodu niejednokrotnie uzależniony jest od stanu zdrowia matki oraz odwrotnie. Dlatego też niezmiernie ważna jest specjalistyczna opieka lekarska nad kobietą ciężarną od pierwszych tygodni ciąży. Pozwoli to na wczesne wykrycie czynników zagrożenia dla prawidłowego przebiegu ciąży i rozwoju dziecka oraz szybką interwencję.

(4)
Reklama
Komentarze