Zaloguj
Reklama

Samobójstwa wśród dzieci i młodzieży - jak rozpoznać zagrożenie?

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1.Gierad A.: Zapobieganie samobójstwom u dzieci i młodzieży, Wychowawca 2003, nr 2.Pilecka B.: Wybrane problemy samobójstw dzieci i młodzieży, Pracownia Wydawnicza Fundacji „Masz szansę”, Lublin 1995

    3. Scully J. H. : Psychiatria, Urban & Partner, Wrocław 1998

    4. Smrokowska – Reichmann A.: Dziecko cierpiące na depresję, Wspólne Tematy 07-08 2001

    5. Wingert P., Kantrowitz B., Romanowska D.: Młodzi w depresji, Newsweek 27.10.2002.

    6. Zapobieganie samobójstwom . Poradnik dla pracowników podstawowej opieki zdrowotnej, Światowa Organizacja Zdrowia Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, Genewa – Warszawa 2003

Kategorie ICD:


Samobójstwa wśród dzieci i młodzieży - jak rozpoznać zagrożenie?
Fot. Pantherstock
(5)

Samobójstwo należy do najczęstszych przyczyn śmierci młodych ludzi w wieku od 15 do 35 lat. Pediatra lub lekarz rodzinny jest jedną z najważniejszych osób mogących wcześnie wykryć takie zagrożenie. W artykule podkreślono symptomy, które mogą świadczyć o chęci popełnienia samobójstwa przez młodego człowieka oraz możliwości interwencji leczniczej.

Dlaczego tak się dzieje, że dzieci stwierdzają że nie chcą już żyć? Dlaczego odbierają sobie życie?... Takie lub podobne pytania stawiamy sobie często dowiadując się o tragicznej i zaplanowanej śmierci dziecka. Wydaje nam się często niemożliwe, by osoba nieletnia potrafiła dokonać takiego czynu lub w ogóle pomyśleć o takiej sytuacji.

Jednakże według danych Światowej Organizacji Zdrowia (Genewa 2003) samobójstwo należy do najczęstszych przyczyn śmierci młodych ludzi w wieku od 15 do 35 lat. Niezwykle trudnym dla części młodzieży jest pod tym względem okres dojrzewania, który charakteryzuje się swoistą regresją i dezorganizacją osobowości. Dysponujący olbrzymią energią młody człowiek a jednocześnie pogrążony w rozczarowaniach, czasem łatwiej niż człowiek dorosły wybiera czyn impulsywny, kiedy napięcie staje się dla niego nie do zniesienia.

Zazwyczaj powody popełnianych samobójstw bądź ich prób są złożone. Większości dzieci i młodzieży dotkniętych tym problemem towarzyszy depresja lub inne zaburzenie albo destruktywne zachowanie (np. zaburzenie osobowości – osobowość antyspołeczna lub typu borderline, z cechami impulsywności, agresją i częstymi zmianami nastroju, nadużywanie alkoholu, branie narkotyków, schizofrenia, zaburzenia psychiczne o podłożu organicznym). Często następuje po serii porażek, z którymi dziecko nie potrafili sobie poradzić i nierzadko również o nich porozmawiać.

Osoby, których ten problem dotyczy najczęściej nie opowiadają o nim (bądź ewentualnie podzielą się z najbliższą przyjaciółka lub przyjacielem) – dlatego też często trudno innym być pewnym, że o nim myślą. W tej sytuacji jednak zazwyczaj dostrzegalne są pewne symptomy, które mogą świadczyć o chęci popełnienia samobójstwa. Są to między innymi:

  • utrzymujący się przez dłuższy czas obniżony nastrój, niemożność odczuwania radości („nic mnie nie cieszy”), prawie zanikające (lub całkowicie) życie towarzyskie,
  • zmniejszenie aktywności, apatia, ciągłe zmęczenie,
  • problemy ze snem – bezsenność lub nadmierni duża jego ilość (objawami skrajnymi mogą być ciągłe zmęczenie lub hiperaktywność i pobudliwość),
  • brak apetytu, bądź jego nadmiar, co powoduje drastyczny spadek wagi lub znaczny przyrost,
  • zaprzestanie dbałości o swój wygląd zewnętrzny,
  • niska samoocena,
  • trudności w koncentracji,
  • zmiany osobowości – osoba zwykle łagodnego, spokojnego usposobienia staje się często głośna, nerwowa, gwałtowna a nawet agresywna, bądź też osoba zwykle żywa, towarzyska często staje się odludkiem lub/i popada w nadmierną refleksyjność,
  • utrzymujące się dolegliwości somatyczne bez uchwytnej przyczyny (np. bóle głowy, brzucha, klatki piersiowej),
  • dziwne urojenia, myśli (np. ze jest się prześladowanym),
  • częste sformułowania typu: „gdyby mnie nie było byłoby lepiej”, „wolałbym nie żyć”,
  • nadużywanie alkoholu, zażywanie narkotyków,
  • znalezienie dowodów wskazujących na chęć odebrania sobie życia (np. listu pożegnalnego bądź e-maila lub listu do bliskiej osoby, w którym o tym pisze),
  • rozdawanie przez dziecko swoich cennych rzeczy („już ich nie potrzebuję”).

Wielu autorów podkreśla ogromna rolę rodziny w kształtowaniu się samobójczych myśli i zachowań. Znaczna część nieletnich samobójców pochodzi z rodzin rozbitych, w których występują poważne trudności w funkcjonowaniu emocjonalnym. Często rodziny te cechuje między innymi chłód uczuciowy, niestałość i niekonsekwencja wychowawcza oraz zbyt wysokie wymagania stawiane dziecku przez rodziców.

U znacznej części młodych ludzi chcących dokonać samobójstwa występuje brak autorytetu, który mógłby wyznaczyć im odpowiednią i korzystną dla nich drogę życiowa.

Ponadto większość ludzi próbujących pozbawić się życia mówi o braku zrozumienia, konfliktach w relacjach koleżeńskich i przyjacielskich w grupie rówieśniczej. Nierzadko też głównym czynnikiem wpływającym na podjęcie takiej decyzji jest szkoła (trudności w nauce, konflikty z nauczycielami, poczucie krzywdy, niesprawiedliwości).

Zazwyczaj jednak trudno jednoznacznie określić przyczyny (często również i osobom dokonującym lub chcącym dokonać samobójstwa), gdyż w takiej sytuacji zwykle wszystkie problemy i sfery życia nie funkcjonują prawidłowo. Dodatkowo niezwykle ważne są osobowościowe predyspozycje osoby oraz wcześniejsze doświadczenia z problemem odebrania sobie życia.

Zazwyczaj łatwiej jest podjąć próbę samobójczą osobie, która zetknęła się już z tym problemem zwłaszcza w najbliższej rodzinie (np. ojciec czy dziadek odebrali sobie życie). Młody człowiek z takimi doświadczeniami po prostu zazwyczaj szybciej bierze to pod uwagę, podczas gdy inni nawet boją się pomyśleć o samobójstwie. Widzi on również, iż chociaż nie ma tej osoby (czy tych osób), którzy odebrali sobie życie, to rodzina nadal funkcjonuje i radzi sobie pomimo straty.

Co zatem zrobić gdy odkryjemy, że dziecko myśli o odebraniu sobie życia?:

  • przede wszystkim nie popadać w rozpacz, tylko działać w sposób spokojny,
  • nie krzyczeć na dziecko, nie robić mu awantury z tego powodu (PRZECIEŻ ON NIE JEST WINNY, ŻE JEST MU ŹLE), gdyż może to tylko pogłębić jego poczucie winy i jeszcze bardziej obniżyć samoocenę a tym samym przyspieszyć ostateczną decyzję,
  • pójść z dzieckiem do psychiatry (zazwyczaj potrzebna jest farmakoterapia) oraz psychologa,
  • gdy już wszyscy nieco odetchniecie, porozmawiać o przyczynach, by móc wspólnie ustalić czy dałoby się coś zmienić i w jaki sposób,
  • pochować wszystkie ostre narzędzia (noże, żyletki), lekarstwa, szaliki, paski, które mogłyby posłużyć do popełnienia samobójstwa.

Czasem próba samobójcza może być po prostu wołaniem o pomoc (gdy sposoby odebrania życia mają bardzo niewielką szansę na powodzenie). Wtedy jak najszybciej musimy pomoc dziecku, by upewniło się, że jednak miało na kogo liczyć. Tylko konstruktywna pomoc a także otwarta rozmowa są niezbędne do tego, by sytuacja taka się nie powtórzyła – dlatego nie bójmy się rozmawiać o tym z naszymi dziećmi!

 

(5)
Reklama
Komentarze