Zaloguj
Reklama

Nietolerancja laktozy jako problem w żywieniu dzieci

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Stolarczyk A.: Składniki odżywcze. [w:] Żywienie dzieci zdrowych i chorych. red. Socha J., PZWL, Warszawa, 1998, 11-34.
    2. Zalewski T.: Biegunki fermentacyjne. [w:] Choroby przewodu pokarmowego u dzieci. red. Zalewski T., PZWL, Warszawa, 1995, 186-197.
    3. Książyk J., Dyduch A., Tomaszewski L.: Ocena trawienia i wchłaniania węglowodanów. [w:] Choroby przewodu pokarmowego u dzieci. red. Zalewski T., PZWL, Warszawa, 1995, 689-697.
    4. Szostak-Węgierek D.: Występowanie hipolaktazji u dzieci w wieku szkolnym w Warszawie. Pediatria Polska 1999, 74 (1), 13-17.
    5. Socha J., Książyk J., Flatz G., Flatz S.D.: Prevalence of primary adult lactose malabsorption in Poland. Ann. Hum. Biol. 1984, 11, 311-316.
    6. Kwiecień J., Szadkowski L., Szostak W., Żabka A., Karczewska K., Kasner J.: Hipolaktazja u dzieci szkolnych z terenu miasta Zabrza. Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka 2005, 7(1), 15-18.
    7. Czy nietolerancja laktozy jest istotnym problemem klinicznym u dzieci z alergią na białka mleka krowiego - debata ekspertów. Medycyna Praktyczna - Pediatria, 1/2005, 95-102.

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Nietolerancja laktozy jako problem w żywieniu dzieci
Fot. ojoimages
(4)

Zaburzenia trawienia laktozy i objawy nietolerancji pokarmów mlecznych, zawierających dużą ilość laktozy, są częstym problemem zarówno u dzieci jak i u dorosłych. Artykuł specjalisty z Kliniki Gastroenterologii Dziecięcej omawia mechanizmy powstawania nietolerancji laktozy oraz zasady diagnostyki i leczenia tego stanu.

Definicje

Cukry (węglowodany) są jednym z podstawowych elementów składowych pożywienia człowieka. Najczęściej spożywamy dwucukry, czyli węglowodany zbudowane z dwóch cząsteczek cukru prostego:

  1. sacharozę - wytwarzany z buraków lub trzciny cukrowej cukier zbudowany z glukozy i fruktozy
  2. laktozę - tzw. cukier mlekowy, stanowiący podstawowy składnik mleka (zarówno kobiecego jak i krowiego), zbudowany z cząsteczek glukozy i galaktozy.

Znaczenie laktozy w diecie

Laktoza jest ważnym składnikiem prawidłowego żywienia niemowląt i małych dzieci. Już sam fakt, że ten cukier stanowi 100% składu węglowodanowego mleka matki powinien sugerować jego znacząca rolę biologiczną. W szczególności należy podkreślić:

  1. Znacznie niższą słodkość laktozy: jeżeli względne uczucie słodkości sacharozy ("zwykłego cukru białego") opiszemy jako 100, to słodkość laktozy wynosi zaledwie 20. Jest to korzystny element rozwoju smaku, który wydaje się być mechanizmem biologicznym zapobiegającym przekarmianiu i otyłości.
  2. Skład cząsteczki laktozy: zawarta w laktozie galaktoza jest ważnym elementem budulcowym ośrodkowego układu nerwowego. Organizm człowieka jest co prawda zdolny do syntezy każdego cukru prostego (czyli np. do wytworzenia galaktozy na drodze metabolizmu cząsteczki glukozy), ale oznacza to zwykle określony wydatek energetyczny.
  3. Zdolności prebiotyczne i wspomagające wchłanianie: doświadczenia naukowe sugerują, że obecność laktozy w pokarmie sprzyja lepszemu wchłanianiu wapnia oraz sprzyja kolonizacji jelit przez dobroczynne szczepy bakteryjne Lactobacillus.

Z tego powodu eliminacja laktozy z diety dziecka musi być uzasadniona konkretnymi przesłankami medycznymi. U wielu pacjentów nie trzeba eliminować z diety całości laktozy - wystarczy jedynie niewielkie ograniczenie jej spożycia.

Wskazania do eliminacji laktozy z diety dziecka

Istnieją rzadkie schorzenia uwarunkowane genetycznie, stanowiące bezwzględne wskazanie do całkowitego wyeliminowania laktozy z diety. Należą do nich:

  • galaktozemia: wada metaboliczna, której konsekwencją jest uszkodzenie mózgu i wątroby przez galaktozę, która nie jest prawidłowo metabolizowana. Jedyną metodą leczenia jest całkowite wyeliminowanie galaktozy z diety dziecka. Ponieważ galaktoza jest zawarta w laktozie oznacza to konieczność przejścia dziecka na ścisłą dietę bezmleczną i bezlaktozową
  • wrodzony brak enzymu laktazy: defekt genetyczny powodujący brak trawienia laktozy, czego skutkiem są ciężkie biegunki i wyniszczenie dziecka, występujące już od okresu noworodkowego


fot. panthermedia

Znacznie częstsze w praktyce klinicznej są łagodniejsze postaci nietolerancji laktozy:

  1. Wtórna (przejściowa) nietolerancja laktozy
  2. Hipolaktazja (nietolerancja laktozy typu dorosłych)

Ad 1
Wtórna (przejściowa) nietolerancja laktozy

Prawidłowe trawienie laktozy jest uzależnione od odpowiedniej aktywności laktazy- enzymu zlokalizowanego w jelicie cienkim, na szczycie kosmków jelitowych. Uszkodzenie śluzówki jelita cienkiego powoduje zwykle zmniejszenie się aktywności tego enzymu. Niestrawiona laktoza przechodzi do dalszych odcinków przewodu pokarmowego gdzie ulega fermentacji bakteryjnej z wytworzeniem dużej ilości gazów oraz substancji drażniących ściany jelita. Powoduje to powstanie takich objawów jak: wzdęcie, ból brzucha, uczucie przelewania w jelitach, oddawanie luźniejszych, pienistych, kwaśnych stolców. Są to tzw. stolce fermentacyjne - często silnie drażnią one skórę okolicy odbytu bardzo szybko powodując masywne odparzenia.

(4)
Reklama
Komentarze