Zaloguj
Reklama

Choroby związane z glutenem. Celiakia, alergia na pszenicę, nieceliakalna nadwrażliwość na gluten.

Choroby związane z glutenem. Celiakia, alergia na pszenicę, nieceliakalna nadwrażliwość na gluten.
Fot. pantherstock
(0)

Choroby z kręgu glutenozależnych w ostatnich latach znalazły się w kręgu zainteresowań wielu specjalistów w dziedzienie gastroenterologii, żywienia oraz pediatrii. Zaczęto poszukiwać patomechanizmów nietolerancji pokarmowych i opracowywać schemat postępowania w przypadku podejrzenia jej występowania. Celiakia nie jest jedyną chorobą związaną z alergią na gluten. Jak się okazuje nieceliakalna nadwrażliwość na gluten może występować znacznie częściej. 

Reklama

„Dieta bezglutenowa”, „gluten free”, „nietolerancja glutenu” to hasła, które w ostatnich miesiącach dość często pojawiają się nie tylko na forach internetowych, w czasopismach i mediach społecznościowych. Problem nietolerancji pokarmowej z kręgu glutenozależnych stał się tematem wielu dyskusji, także w środowisku specjalistów gastroenterologii oraz pediatrii. Kilka lat temu podjęto próbę stworzenia klasyfikacji chorób o podłożu nietolerancji glutenu.

W 2012 roku wyodrębniono celiakię, alergię na pszenicę oraz nieceliakalną nadwrażliwość na gluten. Próba uporządkowania tych jednostek chorobowych okazała się trudnym zadaniem, gdyż mają one często bardzo podobny przebieg kliniczny oraz objawy. Należy jednak zaznaczyć, że mechanizm ich powstawania jest odmienny. Kluczowym się wydaje prawidłowe rozpoznanie, od którego uzależnione jest postępowanie terapeutyczne. Trzeba także pamiętać, że eliminacja glutenu z diety powinna być poprzedzona diagnostyką i odpowiednimi wskazaniami. Zatem eliminacja glutenu z diety bez podstaw klinicznych może mieć więcej powikłań niż korzyści.

Celiakia

Celiakia, czyli inaczej choroba trzewna, to choroba z kręgu chorób autoimmunologicznych, w której dochodzi do aktywacji układu immunologicznego na antygen jakim są cząsteczki zawarte w glutenie i wywołanie reakcji, która doprowadza do stanu zapalnego w obrębie jelita cienkiego. Choroba ta występuje u osób posiadających odpowiednią predyspozycję genetyczną, których układ odpornościowy ma specyficzne haplotypy HLA-DQ2 lub DQ8. Obecność tych haplotypów, czyli grupy genów, które są dziedziczone po jednym z rodziców, zwiększa szanse na rozwinięcie celiakii.
Układ immunologiczny tych osób produkuje przeciwciała w odpowiedzi na antygen, które doprowadzają do uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Konsekwencji takiej sytuacji jest wiele. Jedną z nich jest zanik kosmków jelitowych, czyli wypustek błony śluzowej jelita cienkiego, których głównym zadaniem jest zwiększenie powierzchni wchłaniania składników pokarmowych.
Przy zmniejszeniu ilości kosmków jelitowych dochodzi m. in do zaburzeń wchłaniania, niedoborów pokarmowych, biegunki a w dalszej kolejności utraty masy ciała. Objawy z układu pokarmowego są typowe dla celiakii, jednak to nie jedyne jakie mogą występować w przebiegu tej choroby. Szacuje się, że 10% dzieci z niskorosłością ma celiakię.


fot. shutterstock

Uszkodzenia w obrębie śluzówki jelita mogą doprowadzać do zaburzeń wchłaniania różnych mikroelementów. W przypadku nieprawidłowego wchłaniania żelaza dochodzi do niedokrwistości, która często oporna jest na suplementację żelaza. U dorosłych niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszą pozajelitową manifestacją celiakii.
Celiakia może także przebiegać z manifestacją skórną w postaci tzw. zapalenia opryszczkowatego skóry, czyli choroby Duhringa. Jednostka ta charakteryzuje się wielopostaciowymi wykwitami skórnymi, świądem i pieczeniem najczęściej w okolicy pośladków, okolicy krzyżowej, łokci i kolan. Innym objawem jest hipoplazja szkliwa, która w wyjątkowych sytuacjach może być jedyną manifestacją celiakii.
W przypadku dzieci szczególną uwagę powinny zwrócić objawy: przewlekła biegunka, brak przyrostów masy ciała i/lub wzrostu, nagły ubytek masy ciała, niskorosłość, nawracające bóle brzucha, niedokrwistość z objawami bladości skóry, przewlekłego zmęczenia, apatii, opóźnienie dojrzewania, brak miesiączki, nawracające afty jamy ustnej.

Rozpoznanie celiakii stawia się na podstawie wyniku badania histopatologicznego błony śluzowej jelita cienkiego, badań serologicznych i diagnostyki genetycznej. Wycinki błony śluzowej pobiera się podczas gastroduodenoskopii, a następnie ocenia się je w skali Marsha. Typowym obrazem jest zanik kosmków, przerost krypt i nacieki z przewagą limfocytów. Podstawą leczenia jest dieta z eliminacją glutenu (wykluczenie pszenicy, jęczmienia, żyta i produktów pochodnych) stosowana do końca życia. W Polsce z uwagi na możliwość zanieczyszczenia zaleca się także eliminację owsa. Wg stanowiska ESPGHAN czyli Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci gluten może być wprowadzany do diety niemowlęcia w dowolnym czasie od ukończenia 4. mż do 12. mż.

Reklama
(0)
Komentarze