Zaloguj
Reklama

Astma oskrzelowa: część 2- klasyfikacja, różnicowanie, profilaktyka, leczenie

Astma oskrzelowa: część 2- klasyfikacja, różnicowanie, profilaktyka, leczenie
Fot. medforum
(5)

Artykuł poglądowy, przeznaczony dla lekarzy, poświęcony astmie oskrzelowej- jednej z najczęstszych chorób układu oddechowego u dzieci. W drugiej części omówiono podstawowe zasady różnicowania i klasyfikacji astmy oraz zalecenia odnośnie profilaktyki i leczenia astmy u dzieci.

ASTMA U DZIECI

Im młodsze dziecko, tym więcej przyczyn świszczącego oddechu. Do najważniejszych należą: mukowiscydoza, nawracające aspiracje mleka do drzewa oskrzelowego, zespół dyskinetycznych rzęsek, pierwotne niedobory odporności, wrodzone wady serca, wrodzone wady układu oddechowego, aspiracja ciała obcego.

Niezwykle ważnym badaniem, służącym do wykluczenia alternatywnych przyczyn świszczącego oddechu u dziecka jest zdjęcie klatki piersiowej. Nie wolno zapominać o wykonywaniu próby potowej, zwłaszcza u dzieci z zaburzeniami ze strony układu pokarmowego i nieprawidłowym stanem odżywienia. Początek napadów świszczącego oddechu u dzieci poniżej 2 roku życia nie pozwala jednoznacznie rozpoznać astmy. Rozpoznanie to jest bardziej prawdopodobne przy stwierdzeniu alergii u rodziców i innych cech choroby alergicznej, np. atopowego zapalenia skóry - u dziecka. 

KLASYFIKACJA ASTMY

Wykazano, że klasyfikacja oparta na klinicznych wykładnikach ciężkości choroby koreluje z histopatologicznymi wskaźnikami zapalenia dróg oddechowych. Klasyfikacja ta opiera się na objawach klinicznych, zużyciu krótko działającego leku rozszerzającego oskrzela i obiektywnych parametrach czynności płuc. Klasyfikacja jest czterostopniowa. Stopień 1 – astma sporadyczna, stopień 2 – astma przewlekła lekka, stopień 3 – astma przewlekła umiarkowana, stopień 4 – astma przewlekła ciężka. Jeżeli chory w chwili oceny już jest leczony, klasyfikację przeprowadza się w oparciu o stosowane dotąd leczenie i aktualne objawy choroby.

EDUKACJA CHORYCH

Edukacja chorych jest procesem ustawicznym. Chory powinien zaakceptować swoją chorobę, ale nie przyzwyczajać się do dolegliwości. Systematyczne leczenie przeciwzapalne w astmie pozwala zdecydowanej większości chorych na prowadzenie normalnego życia i  na dowolną aktywność fizyczną. Pacjent powinien nauczyć się kontrolować swoją chorobę i doraźnie modyfikować leczenie w sytuacjach zaostrzenia.

MONITOROWANIE ASTMY

Przebieg astmy należy oceniać na podstawie objawów, parametrów czynności płuc i zapotrzebowania na leki. Ważną i praktycznie użyteczną metodą jest codzienny pomiar wartości PEF.

UNIKANIE EKSPOZYCJI NA CZYNNIKI RYZYKA

Interwencja farmakologiczna nie wyczerpuje możliwości leczenia astmy. Należy dążyć do zapobiegania chorobie i jej zaostrzeniom. W przypadku astmy sezonowej istotne jest wykrycie alergenów, wyzwalających zaostrzenie choroby. Skórne testy i w uzasadnionych przypadkach badanie specyficznych IgE w surowicy służą do wykrycia uczulających alergenów. Program prewencji pierwotnej zakłada brak kontaktu dziecka z potencjalnie uczulającymi alergenami już w okresie prenatalnym.

W praktyce próbowano stosować dietę hipoalergiczną u ciężarnych matek, ale obecnie ten sposób postępowania nie jest zalecany. Po urodzeniu dziecka najlepszym sposobem prewencji pierwotnej jest karmienie naturalne. Nie ma zgodności poglądów co do wpływu zakażeń wirusowych na rozwój astmy. Wydaje się nawet, że nawracające infekcje wirusowe, ale inne niż zakażenia dolnych dróg oddechowych, mogą chronić przed rozwojem astmy.

Ekspozycja na dym tytoniowy, zarówno w łonie matki jak i po urodzeniu, zwiększa ryzyko chorób przebiegających ze świszczącym oddechem. Cenną metodą prewencji wtórnej jest immunoterapia swoista, która może zapobiec rozwinięciu się astmy. Prewencja trzeciorzędowa polega na unikaniu alergenów pogarszających przebieg astmy, np. niektórych pokarmów, leków, alergenów wewnątrz pomieszczeń.

FARMAKOTERAPIA ASTMY.

W leczeniu astmy, która jest przewlekłym schorzeniem zapalnym oskrzeli, należy przede wszystkim stosować przeciwzapalne leki kontrolujące chorobę. Do leczenia zaostrzeń choroby służą leki stosowane doraźnie. Glikokortykosteroidy są obecnie najskuteczniejszymi lekami przeciwzapalnymi  w leczeniu astmy. Powodują one poprawę czynności płuc, zmniejszają nadreaktywność oskrzeli, objawy choroby oraz częstość i ciężkość zaostrzeń. Ponadto poprawiają jakość życia.

W razie zaostrzenia choroby, zamiast zwiększania dawki glikokortykosteroidu wziewnego, należy dołączyć inny lek kontrolujący chorobę. Dołączenie leku z grupy długo działających beta2 – mimetyków zmniejsza objawy astmy, w tym nocne, poprawia czynność płuc i zmniejsza częstość stosowania krótko działających beta – mimetyków. Nedokromil sodu stosowany może być stosowany zapobiegawczo przed wysiłkiem fizycznym lub ekspozycją na zimne powietrze, jeżeli te czynniki są przyczyną skurczu oskrzeli. Teofilina o przedłużonym uwalnianiu stosowana przewlekle w niedużych dawkach wywiera efekt przeciwzapalny. Ze względu na możliwość działań ubocznych, leczenie teofiliną powinno być nadzorowane przez okresowy pomiar stężenia leku we krwi. Rola leków przeciwleukotrienowych jest przedmiotem badań. U niektórych chorych dołączenie leku przeciwleukotrienowego pozwoliło na zmniejszenie dawki wziewnego glikokortykosteroidu. Wygodna i w pełni akceptowana, zwłaszcza przez dzieci, jest doustna forma tego leku. Leki przeciwhistaminowe mogą wywierać korzystny wpływ u pacjentów z astmą i towarzyszącym nieżytem nosa. Immunoterapia swoista jest skuteczną metodą leczenia chorych na astmę, lecz decyzję o podjęciu tej formy leczenia powinien podjąć doświadczony alergolog.

Leki stosowane doraźnie w leczeniu astmy powodują szybkie ustąpienie duszności. Do tej grupy leków należą: szybko działające beta2 – mimetyki wziewne, leki przeciwcholinergiczne, teofilina krótkodziałająca, a także doustne glikokortykosteroidy.

Zasadą w leczeniu astmy jest leczenie stopniowe. Po osiągnięciu i utrzymaniu kontroli astmy przez co najmniej 3 miesiące należy spróbować zmniejszyć intensywność leczenia aż do ustalenia minimalnego zapotrzebowania na leki kontrolujące chorobę. U większości chorych na astmę sporadyczną, zaleca się stosować jedynie szybko działający beta2 – mimetyk wziewny. Astma przewlekła w postaciach: lekkiej, umiarkowanej i ciężkiej, wymaga codziennego stosowania glikokortykosteroidu wziewnie we właściwych dawkach. Glikokortykosteroid powinien być podawany z beta2 – mimetykiem długo rozszerzającym oskrzela, ze względu na korzystny wzajemny patomechanizm tych leków i kliniczną synergię działania w astmie.

Zasady farmakoterapii astmy u dzieci zasadniczo nie różnią się od obowiązujących u dorosłych. U dzieci z rozpoznaną astmą należy wcześnie włączyć leczenie przeciwzapalne (glikokortykosteroidy wziewnie), dla osiągnięcia dobrej kontroli astmy. Kromony nie nadają się do tego celu. Ważnym zagadnieniem jest wybór odpowiedniego sposobu podawania dziecku leku. Najmłodszym dzieciom z astmą leki wziewne powinny być podawane przez tubę lub w nebulizacji. Ten sposób podawania leków minimalizuje ogólnoustrojowe działanie glikokortykoidów. Przyjmuje się, że bezpieczna dla dziecka z astmą dobowa dawka glikokortykoidu w postaci aerozolu nie powinna przekroczyć 400 ug.

(5)
Reklama
Komentarze